PopMonument staat voor bijzondere popmuziek op bijzondere (erfgoed)locaties in monumentale steden. Een ervan is dit jaar Gouda. Die stad krijgt de première van de nieuwe muziek van puntjudith, dit jaar fungerend als artist in residence in alle steden met dat festival. ,,Omgeving is belangrijk bij optredens. Dat maakt PopMonument zo speciaal. Daarom ben ik blij dit jaar daar te mogen gaan optreden. Op afwijkende plekken spelen is interessant!”
Tekst: Willem Jongeneelen | Fotografie: Alexander Populier
‘Waar gaan we heen?’ Dat is de vraag waarmee haar in mei 2025 te verschijnen debuutalbum Stad van Glas opent. ,,Centraal staat de vraag: Hoe houd je hoop? Er zijn momenteel in de wereld gigantische verschuivingen aan de gang. Die ervaar ik als beangstigend. De geschiedenis blijft zich helaas regelmatig herhalen. In het album zit veel donkerte, maar we lopen ook naar het licht.”
Achter de naam puntjudith zit zangeres/muzikant/componist/producer/performer Judith Rijsenbrij (Purmerend, 1995) schuil. Ze studeerde even Kleinkunst aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen, maar studeerde in 2020 af op de popafdeling van het Conservatorium van Amsterdam als producer, toetsenist en vocalist. ,,Ik had creatieve ouders. Theater, muziek en literatuur was alom aanwezig in ons leven. Mijn twee zussen, broer en ik kregen alle ruimte om een voorkeur te ontwikkelen en onze eigen ideeën achterna te gaan.”
Judith koos voor muziek. ,,Mijn ma maakte ook een tijdje muziek, maar kon dat niet doorzetten. Ik mocht klassieke pianolessen volgen en zong in een kinderkoor. Ik had blijkbaar al jong de behoefte geluid te maken en zaken te documenteren. Als kind van acht jaar schreef ik in een notitieblokje teksten en analyses; wie was stom, en wie leuk. Uit een vroege behoefte om sense te maken van de wereld, haha.”
Dat doet ze nog steeds, nu als volwassene. Haar hoopgevende muziek verschijnt op het toonaangevende Belgische Fake Records. Dat maakt haar meteen labelgenoot van de rappers Brihang en Simon. ,,Ik voel me enorm gevleid. In het begin richtte het label zich vooral op hiphop. Ze vertelden me ooit dat ik schrijf als een rapper. Laten we het erop houden dat alle artiesten de kunst van de taal beheersen. De een klinkt wat poëtischer, de ander wat meer alternatief. Er zit altijd veel kleur in het label. Dat maakt België ook zo mooi. Er is ruimte voor rafelrandjes en experiment.”
In de muziek van puntjudith zitten donkere beats, pulserende bassen, rauwe geluiden en dienen zowel James Blake, FKA Twigs als Spinvis voor inspiratie. Stad van Glas handelt over jezelf verplaatsen, onverwachte wendingen, opnieuw beginnen en zelfs in de chaos van de stad mogelijkheden zien om het leven weer hoopvol te maken. ,,Zware thema’s op een hoopvolle manier brengen. Dansbaar zelfs, want je mag jezelf er soms in verliezen.”
Judith pendelt de laatste jaren vaak tussen Amsterdam en Brussel. Een beetje verderop in België vond ze ook inspiratie in brieven en dagboeken van haar opa, de bekende, veelgeprezen historicus en diplomaat Max Kohnstamm (Amsterdam, 1914 – 2010). Hij werd in 1942 door de Duitse bezetter gearresteerd en gevangen gehouden in Kamp Amersfoort, omdat hij uit protest in de aula van de Universiteit het Wilhelmus had voorgelezen. Na de oorlog werd hij particulier secretaris van koningin Wilhelmina en was hij onder meer voorstander van de Verenigde Staten van Europa. Zijn hoofdgedachte: ‘Nooit meer oorlog, nooit meer armoede.’ Hij werd onder meer onderscheiden met de prestigieuze Four Freedoms Award.
,,Mijn opa had een huisje in de Waalse Ardennen. Het behoort nog tot de familie. Het is een mooie plek, met naast boeken die hij schreef, veel brieven en dagboeken. Bijzonder inspirerende woorden, zoals ook de spreuk die daar boven een deur aan de muur hangt: ‘Niemand is een eiland in de oceaan.’ Je kunt problemen niet alleen oplossen. Opa deed dat met anderen samen in de politiek op grote schaal, ik doe dat in het klein, met de mensen rond me heen. Op mijn album hoor je in het nummer Blijf mijn opa ook echt, in een tekstfragment afkomstig uit een documentaire over hem.”
,,Wat ik zo knap aan mijn opa vind is dat hij na twee wereldoorlogen toch zo weerbaar bleef. Hij zei: ‘We gaan het anders doen.’ Het was een andere tijd, zijn leven kende vele wendingen. Waar ik in deze beangstigende tijd hoop uit put is hoe hij in het leven stond. Dat er altijd een tegenbeweging op gang komt. Niet opgeven, dat is de helende les uit zijn levensverhaal. Weten waar je voor open blijft staan, doorhebben waar je voor in de bres wilt springen.”
In veel liedje zitten volgens Judith ergens wel zinnetjes van haar opa verscholen. De algehele boodschap is het meest duidelijk in de song Nu Nog Niet. ,,Het is een soort anthem. ‘Tot het smelten begint, gaan we onder in stijl. Met het einde in zicht, maat nu nog niet, nu nog niet.’ Ik zette niet geheel toevallig speciaal in dat nummer een kinderkoor in. Het is vooral een tekst over hun toekomst.”
Op het debuutalbum van puntjudith komt alles samen wat haar talenten zo bijzonder maken. Ten tijde van het coronavirus vielen veel bijzondere projecten en samenwerkingen, zoals die van puntjudith in VRUKT met Signe Dø, gedeeltelijk in het water. Dat alles heeft wel geleid tot nieuwe eigen muziek, eigen productiewerk en linken richting multimedia. In De Garenspinnerij, haar locatie voor PopMonument in Gouda, maar tevens tijdens de andere edities van het festival in Oss, Bergen op Zoom en Breda later dit jaar, moet dat alles ook op het podium samenkomen.
,,Zo fijn. Nieuwe muziek op nieuw publiek loslaten. Dat programma ontwikkelen en uitbouwen. Ik heb altijd de drang in mij gevoeld mijn muzikale verhalen visueel te maken. Het eerste gevoel dat alles bij het publiek teweeg brengt is belangrijk. Ik wil dat het allebei spreekt, dat beeld en geluid elkaar versterken.”
PopMonument Gouda: 15 februari (vanaf 19.30 uur) op diverse locaties, met puntjudith, Wies, Pitou, Luwten & Naaz, Hiqpy, Dressed Like Boys, Nils Davidse e.a. Tickets haal je hier.